Oostvoorne

Persbericht d.d. 20 november 2017

Reddingsactie laatste graftrommel in Oostvoorne

 

Oostvoorne – Wie weet er nog wat een graftrommel is? Ooit lagen er op Nederlandse begraafplaatsen zo’n 25.000, nu zijn er nog minder dan 1.000 over. Een graftrommel is een soort grafcadeau. Naast de grafsteen stond er op het graf  vaak een extra aandenken van andere dan familie: doorgaans een blikken trommel met een glazen venster, gevuld met (kunst)bloemen en een bladerkrans.

 

Nog één over 

De trommels waren populair in de periode 1870 -1940. Ook op Voorne zijn er talloze geweest, maar kwetsbaar als ze zijn, zijn ze inmiddels allemaal verdwenen – op één na. Die is nog te vinden op de begraafplaats aan de Voorweg in Oostvoorne. Deze trommel staat op het graf van Hillechien Brinker-Vennema, geboren op 22 oktober 1860 en overleden op 20 januari 1927 – alweer negentig jaar geleden. Op de grafsteen lezen we ook nog de naam van H.Tammeling geboren op 25 december 1886.

 

Cultuurhistorisch belang 

Dit  soort trommels is gemaakt door een blikslager of een smid. Men legde er beschilderde bladeren van zink, bloemen van kraartjes of ander materiaal in, met een foto of vaker: een wens van dunne aluminium letters op een band, bijvoorbeeld: ’Rust zacht, lieve Betje ‘. Het waren vaak ambachtelijke kunststukjes.      Het is zaak dat deze bijzondere trommel behouden blijft, voordat niemand op het eiland meer weet wat zulke trommels waren. Hij vertelt de bezoekers van de begraafplaats iets over de geschiedenis van het begraven op Voorne, iets over de geschiedenis van het dorp. Daarom moet de trommel gerestaureerd worden. Dat vindt de Historische Vereniging Westerlijk Voorne (HVWV).

 

Actie 

Het restauratieatelier in Veenhuizen, in de persoon van Pieke van Doorn, kan de trommel nu nog restaureren. Zij heeft in 2018 tijd om de trommel in zijn oude glorie te herstellen. Voor deze restauratie start de HVWV graag een actie – om de 500 euro die dit kost, bijeen te brengen. Korrie Korevaart, lid van de HVWV, hoopt dat er minstens 50 mensen een klein bedrag op de bankrekening van de HVWV  willen storten: ‘Wat weg is, is weg, en krijgen we nooit meer terug – dit is een uniek document van de rouwgeschiedenis op het eiland. Dat moet bewaard worden. De trommel kan zo nog vertellen van de geschiedenis van de begraafplaats’.

Wie meer wil weten of informatie heeft over het verhaal achter de steen en trommel, kan bellen:06-24173646. Voor een kleine of grote financiële bijdrage: bankrekening NL94RABO0350260222 t.n.v. de Historische Vereniging Westelijk Voorne o.v.v. Graftrommel.

 

 

 

Voortgang graftrommel Oostvoorne

De redding van de laatste graftrommel op de begraafplaats in Oostvoorne

Korrie Korevaart

 

Veel mensen kennen ze nog wel. Ooit lagen er op de Nederlandse begraafplaatsen zo’n 25.000, nu zijn er in heel Nederland minder dan 1.000 over. Graftrommels waren een soort grafcadeau. Naast de grafsteen stond er op het graf vaak een extra aandenken van anderen dan familie: doorgaans een blikken trommel met een glazen venster, gevuld met (kunst)bloemen en een bladerkrans. Er lagen er ook veel op de begraafplaatsen op Voorne. Daarvan is er slechts eentje over, op de begraafplaats van Oostvoorne.

 

Hillechien Brinker-Vennema
De graftrommel ligt op het graf van Hillechien Brinker-Vennema (1860-1927). Mensen die haar een warm hart toedroegen, plaatsten een graftrommel op haar graf op de begraafplaats aan de Voorweg in Oostvoorne. Dat was tussen 1870 en 1940 een veelvoorkomend verschijnsel. Haar trommel zou gemaakt kunnen zijn door een blikslager of een smid, zoals in die tijd gebruikelijk was. Men legde er graag beschilderde bladeren in van zink of bloemen van kraaltjes, met een foto of vaker: een wens van dunne, aluminium letters op een band, bijvoorbeeld: ‘Rust zacht, lieve Betje’. Het waren ambachtelijke kunststukjes. Hillechiens trommel heeft nog bladeren en bloemen.
Over Hillechien Brinker is helaas weinig bekend. Zij werd geboren op 22 oktober 1860 en overleed op 20 januari 1927. Haar ouders waren Onne Derks Vennema en Anje Reukema. Haar man, Hendrik Brinker, bleef als weduwnaar achter. Waar hij begraven ligt, is onbekend.

 

Hendrik Tammeling
Op haar grafsteen staat ook de naam H. Tammeling, de naam van haar zwager. Hij werd hier zeven jaar later begraven. Over hem weten we meer.
Hendrik Tammeling werd geboren op 25 december 1886 en overleed op 14 februari 1934, 47 jaar oud. De
Nieuwe Brielsche Courant van 16 februari vermeldt dat de toneelavond van de Vereniging Nut en Genoegen, die de volgende dag zou plaatsvinden, werd uitgesteld ‘wegens het overlijden van één der bestuursleden, den heer H. Tammeling’.
De wortels van de familie Tammeling liggen in het noorden des lands. Geen wonder dat er daarom ook overlijdensadvertenties in het
Nieuwsblad van het Noorden stonden, op 16 en 17 februari 1934: ‘Heden overleed na een kortstondige ziekte in het Ziekenhuis te Rotterdam, onze lieve Broeder, Zwager en Oom HENDRIK TAMMELING Echtgenoot van A. BRINKER in den ouderdom van ruim 47 jaar, in leven hoofd der school te Oostvoorne.’

 

Schoolhoofd
Op 20 februari plaatst de school een overlijdensbericht in de Nieuwe Brielsche Courant. De begrafenis had intussen al plaatsgevonden op maandag 19 februari, en de Nieuwe Brielsche Courant doet daarvan uitgebreid verslag in de krant van 23 februari. Dankzij de gewetensvolle verslaggever krijgt ook de lezer in 2018 inzicht in wie Hendrik (Henk) Tammeling was, wat hij allemaal deed binnen het dorp en wie er bij zijn begrafenis aanwezig waren.
De verslaggever laat weten dat de belangstelling enorm was: ‘Achter de lijkbaar op de begraafplaats volgde een baar, volgeladen met bloemen en gedragen door vier leerlingen van den overledene. Hierachter de echtgenoote en dochter, familieleden, verwanten, vrienden, het volledige college van Burgemeester en Wethouders dezer gemeente met den Gemeente-Secretaris, de Inspecteur van het Lager Onderwijs, de heer Brandsma, de heer C. Schipper, hoofd der O.L. school te Brielle, de heeren A. Holleman en H.J.M. van Weert, resp. Hoofd der O.L. scholen no. 2 en 3 alhier, de heer J. van Dijke, directeur der vakscholen te Brielle, de kerkeraad der Ned. Herv. Kerk alhier, bestuursleden van de vereeniging “Nut en Genoegen”, een deputatie van de afd. Brielle van het Ned. Onderw. Genootschap, Ds. Brinkerink, Dr. C.M. Kroes, het personeel der O.L. school no. 1 en de kinderen der 3 hoogste klassen.’
Er waren kransen, bloemstukken, vijf sprekers en ook de kinderen leverden hun bijdrage: ze zongen een toepasselijk lied. De oudste zwager van Tammeling, de heer Brinker (ongetwijfeld de weduwnaar van Hillechien), bedankte daarna iedereen namens de familie.

 

Graftrommel
Dit verslag van de begrafenis van Hendrik Tammeling maakt voldoende duidelijk dat de graftrommel op het graf er later waarschijnlijk niet voor Hillechien werd neergezet, maar uit eerbetoon aan haar zwager. Tammeling was getrouwd met Anje Brinker. Samen kregen zij één kind, Anna Hillegonda (Anneke) Tammeling, die later bekend werd vanwege haar boeken over handwerken. Henks echtgenote overleed in 1953, zijn dochter in 2002 en zijn (enige) kleinkind Anja in 2015.
Jammergenoeg kent de vierde generatie van de familie het verhaal achter de graftrommel niet: zij weten niet dat er ooit een graftrommel is geplaatst, laat staan van wie dat een geschenk was.
De kans is groot dat de graftrommel er na de begrafenis is neergezet voor Henk Tammeling en afkomstig is van zijn collega’s of (oud-)leerlingen, of uit de kring van de bestuursfuncties die hij vervulde. Misschien dat er ergens in een archief nog eens informatie over de trommel opduikt. In elk geval niet in het Archief van de Oudercommissie OLS Oostvoorne, dat door het Streekarchief Voorne Putten in Brielle wordt bewaard. In de notulen van de ‘schoolvergadering’ van 26 maart 1934 (inventarisnr. 6), de eerstvolgende vergadering van zijn collega’s na het overlijden van Tammeling, lezen we dat de waarnemend voorzitter, de heer A. Lindhoudt, collega Tammeling herdenkt, die ‘na een korte ziekte, zoo spoedig uit ons midden is weggehaald’. Hier en elders in de notulen: niets over een graftrommel.


Andere sporen of foto’s?

Tot nu toe heeft niemand nadere informatie over de trommel kunnen geven. Mocht u foto’s van vroeger hebben waar de graftrommel op staat, of zat u ooit bij meester Tammeling in de klas en kunt u meer vertellen over de herkomst van de trommel, dan hopen we dat u wilt reageren en wilt doorgeven wat u weet over Tammeling of de graftrommel (tel. 06 2417 3646).
Intussen zal de trommel dit jaar worden gerestaureerd in het restauratieatelier voor graftrommels in Veenhuizen, door Pieke van Doorn. Zij heeft in 2018 gelukkig nog tijd om de trommel in zijn oude glorie te herstellen. De restauratie zal 500 euro kosten. Geen wonder: dit is louter handwerk en het vergt veel geduld om dit tot een goed einde te brengen. Gelukkig heeft de bescheiden kerstactie van de HVWV al bijna 400 euro opgeleverd.
Wij hopen daarom dat de lezers van
Struinen nog een paar euro willen overmaken (rek.nr. NL94 RABO 03502.60.222 t.n.v. de Historische Vereniging Westelijk Voorne, o.v.v. Graftrommel). Op die manier kan de enige graftrommel op Voorne worden gered en kan deze wellicht een mooi plaatsje vinden in de aula van de begraafplaats. Het is de laatste trommel die iets vertelt van de geschiedenis van het begraven en begraven worden op westelijk Voorne….

 

Met dank aan Hans van Santen. Over graftrommels schreven Leon Bok en Evert Jan Halkus het boek Graftrommels en (kunst)grafkransen in Nederland. Historie van een bijzonder funerair object, uitgegeven door de Stichting Dodenakkers (2013). Tineke Wiegman schreef een boekje over de dochter van Hendrik Tammeling: Anneke Koese-Tammeling (2001).