Geschiedenis en symboliek

De eerste graftrommels in Nederland kwamen vanaf circa 1850 voor en vormden gedurende een lange periode een belangrijk onderdeel van de grafcultuur. Waar de aanschaf vanwege de hoge kosten in eerste instantie alleen mogelijk was voor de notabelen, werden zij dankzij de opkomst van de industriële ontwikkelingen in de negentiende eeuw goedkoper en daardoor bereikbaar voor de middenklasse. Nog later konden de trommels door alle lagen van de bevolking worden aangeschaft en werden zij vaak als gift verstrekt door: familie, vrienden, verenigingen, werkgevers etc.

 

Zij kwamen in verschillende vormen voor, maar de ovale en ronde trommels werden het meest gebruikt. Vierkante en rechthoekige graftrommels zijn veel zeldzamer en trommels in de vorm van een kruis of hart zijn nauwelijks bewaard gebleven. Zij werden meestal  gemaakt van blik of zink, maar er zijn ook trommels en grafkasten bekend van hout, beton en natuursteen. De kransen waren veelal samengesteld uit zinken bladeren en metalen of porseleinen bloemen. De productie was fabrieksmatig en het binden van de bladeren en de bloemen tot kransen gebeurde handmatig, meestal door vrouwen en kinderen, in speciale werkplaatsen.

 

Na de Tweede Wereldoorlog werd de interesse voor graftrommels geleidelijk aan minder.

De redenen hiervoor waren:

–       Gemeentelijke verordeningen (verbod voor het plaatsen van graftrommels op graven);
–       Het verdwijnen van ambachtelijke beroepen, zoals blik- en koperslager;
–       Graftrommels werden vele malen duurder dan de grafkransen;
–       In de jaren vijftig kwamen plastic kransen op de markt. Deze hadden geen bescherming in de vorm van een graftrommel nodig en waren vele malen goedkoper dan de klassieke grafkransen.

De laatste grafkransenfabriek in Frankrijk moest hierdoor in 1980 noodgedwongen haar deuren definitief sluiten.

De bladeren en bloemen, die in kransen werden toegepast, hadden vaak een symbolische betekenis en werden niet zomaar gekozen. De verscheidenheid van de gebruikte bladeren en bloemen is groot. Hieronder volgt een beknopte uiteenzetting over de symbolische betekenis van de meest voorkomende bladeren en bloemen:

 

Bladeren  
Beuk aandacht, troost
Buxus eeuwigheid
Eik onvergankelijkheid, dapperheid
Esdoorn onafhankelijkheid
Hulst onvergankelijkheid
Klimop trouw, droefenis, eeuwige vriendschap
Laurier onvergankelijkheid, reinheid, roem
Meidoorn hoop
Palmtak overwinning (op de dood)
Treurwilg dood, rouw, verdriet

 

 

Bloemen  
Acanthus onsterfelijkheid
Anjer liefde, geluk, genegenheid
Appelbloesem vrouwelijke schoonheid, roem
Aronskelk rouw, bescheidenheid, zuiverheid
Begonia balans
Bruidsbloem kuisheid, geluk
Dahlia weelde, vrouwelijkheid, aantrekkelijkheid
Edelweiss ingetogenheid
Fresia onschuld
Herfstaster herfstvreugde
Klaproos troost, slaap, vergankelijkheid
Lathyrus fijngevoeligheid, vriendschap, afscheid
Lelie zuiverheid, onschuld, christelijke barmhartigheid
Lelietje-van-dalen eenvoud, prilheid
Lisdodde vrede, geluk, haast
Madelief onschuld, onvergankelijkheid, eeuwige liefde
Magnolia reinheid, nobelheid
Margriet liefde, onschuld, waarheid
Orchidee liefde, elegantie, schoonheid
Pioenroos verlegenheid, bescherming
Roos liefde, vergankelijkheid
Witte roos zuiverheid
Sering kinderlijke onschuld, herinnering, vertrouwen
Sneeuwklokje hoop, (opnieuw) ontwaken
Vergeet-mij-niet hoop, vergeet mij niet
Viooltje nederigheid, bescheidenheid, onschuld
Waterlelie reinheid